Văn bản chỉ đạo điều hành
Văn bản VP HĐND&UBND
Thông tin chuyên đề
Tin hoạt động
VBPQ TW-Tỉnh
Văn bản pháp quy huyện
Văn học nghệ thuật
Tuyên truyền phổ biến pháp luật
LỊCH CÔNG TÁC
LIÊN KẾT WEB
Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 2,959,198
Đang trực tuyến: 87
 
Văn học nghệ thuật >> Hồi ký
(Đăng lúc: 02/03/2018 03:06:54 PM)
Bối cảnh lịch sử trước Cách mạng tháng 8 và sự ra đời cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ 11/3/1945
Trung tướng Nguyễn Đôn tại Lễ kỷ niệm 55 năm ngày Khởi nghĩa Ba Tơ

Theo lịch sử Đảng bộ huyện Ba Tơ thì cuối năm 1940, đầu năm 1941, chiến tranh thế giới lần thứ II ngày càng ác liệt và lan rộng. Trong nước, Nhật - Pháp cấu kết với nhau tăng cường khủng bố, đàn áp phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân ta. Các cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Bắc Sơn, binh biến Đô Lương bị thực dân Pháp đàn áp khốc liệt.

Trước tình hình đó, đồng chí Nguyễn Ái Quốc về nước và triệu tập Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8, tháng 5/1941.

Ở Quảng Ngãi, vào thời điểm này, phong trào cách mạng trong tỉnh liên tiếp bị đàn áp, nhiều đồng chí bị địch tập trung vào các nhà giam do chúng vừa thành lập ở Di Lăng (Sơn Hà), Trà Bồng, Ba Tơ tìm mọi cách liên lạc với bên ngoài nhằm khôi phục lại tổ chức Đảng để lãnh đạo phong trào. Ba Tơ là nơi có địa thế hiểm trở, thực dân Pháp bố trí một hệ thống đồn bót, có lính canh giữ nghiêm ngặt.

Tại Căng an trí Ba Tơ có một số đảng viên, trong đó có đồng chí Nguyễn Đôn đã bí mật lập ra "Ủy ban Vận động cách mạng" để xây dựng phong trào cách mạng trong tỉnh. 

Đầu năm 1942, đồng chí Huỳnh Tấu cùng với một số đồng chí khác bị địch đưa về quản thúc tại Ba Tơ đã bắt liên lạc với đồng chí Nguyễn Đôn thành lập chi bộ Đảng gồm 5 đảng viên. Đồng chí Huỳnh Tấu được cử làm Bí thư. Chi bộ làm nhiệm vụ Tỉnh ủy lâm thời, đồng thời lấy danh nghĩa là Ủy ban vận động cứu quốc Quảng Ngãi để hoạt động trong toàn tỉnh. Chi bộ đã tìm cách bắt liên lạc với các cơ sở, các tỉnh bạn và cấp trên... Từ đó, tinh thần Nghị quyết Trung ương 8 và những thông tin về đồng chí Nguyễn Ái Quốc được truyền đạt, phổ biến cho cán bộ đảng viên và quần chúng cách mạng. Các cơ sở của Đảng bộ tỉnh dần dần được khôi phục, nhất là ở các vùng phụ cận Ba Tơ như Nghĩa Hành, Mộ Đức.

Tướng Phạm Kiệt (ảnh tư liệu)

Tháng 5/1943, đồng chí Phạm Kiệt cũng từ nhà đày Buôn Ma Thuột bị địch đưa về Căng an trí Ba Tơ. Đồng chí là người được học về quân sự cùng với nhiều đồng chí khác tại nhà đày. Đồng chí Phạm Kiệt còn mang về bản tóm tắt Nghị quyết Trung ương 8. Hội nghị cán bộ được triệu tập tại Trại tằm của đồng chí Trần Toại ở Trường An (xã Ba Động, huyện Ba Tơ) truyền đạt nội dung Nghị quyết Trung ương 8 của Đảng và đề ra chương trình, kế hoạch hành động, thành lập Tỉnh ủy lâm thời do đồng chí Huỳnh Tấu làm Bí thư. Tỉnh ủy lâm thời thực hiện nhiệm vụ của Ban Vận động cứu quốc tỉnh Quảng Ngãi.

Tỉnh ủy lâm thời mở một lớp huấn luyện cấp tốc ngắn ngày, bồi dưỡng chủ trương, chính sách, phương pháp công tác cho một số đồng chí chủ chốt ở các huyện phía nam, đồng thời sử dụng cơ quan ấn loát lưu động ở khúc sông Liên và tiến hành lập cơ quan ấn loát mới tại suối Bùn (Nghĩa Hành) để in các tài liệu: Thư kêu gọi của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Tuyên ngôn, Chương trình, Điều lệ của Mặt trận Việt Minh, Chương trình hành động của Tỉnh ủy lâm thời. Tài liệu được gửi đến các cấp bộ Đảng trong tỉnh. 

Đầu năm 1943, đồng chí Chu Huệ được đồng chí Tố Hữu truyền đạt những ý kiến cấp trên cho Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi. Nhờ đó, Tỉnh ủy đã bắt được liên lạc với cấp trên và các đồng chí ở Quảng Nam. Cuối tháng 6/1943, Hội nghị cán bộ mở rộng được Tỉnh ủy lâm thời triệu tập ở Bằng Chay, thôn Tân Long Thượng, xã Ba Động do đồng chí Huỳnh Tấu chủ trì. Hội nghị đã đánh giá tình hình, nhận định phong trào trong tỉnh trong thời gian qua phát triển khá nhưng ảnh hưởng vào tổ chức chưa được lan rộng đều khắp. Hội nghị quyết định mở đợt hoạt động với những hình thức rải truyền đơn, treo cờ đỏ sao vàng, phát hành thư kêu gọi của đồng chí Nguyễn Ái Quốc trong toàn tỉnh nhân ngày Quốc khánh nước Pháp (14/7/1943); kêu gọi quần chúng tham gia Việt Minh và các đoàn thể cứu quốc đánh đuổi Pháp - Nhật.

Những lời kêu gọi của đồng chí Nguyễn Ái Quốc cùng với những tài liệu được phát hành, trong đó có bài thơ kêu gọi thanh niên đi cứu nước của đồng chí Huỳnh Tấu đã động viên cổ vũ các tầng lớp nhân dân trong tỉnh tham gia Việt Minh, tham gia cứu nước dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ.

Đêm 16 rạng ngày 17/7, truyền đơn của Việt Minh được rải dọc Quốc lộ 1 từ Bình Sơn đến Tư Nghĩa và một số nơi khác trong và ngoài tỉnh. Truyền đơn có ký tên "Việt Nam độc lập đồng minh" và "Ủy ban vận động cứu quốc Quảng Ngãi". Lần đầu tiên chương trình Mặt trận Việt Minh được in, rải ở 3 địa điểm: Liên Trì (Bình Sơn), gần Núi Bút (nam thị xã Quảng Ngãi), Vĩnh Hưng (Chợ Cung, Đức Phổ), truyền đơn và cờ đỏ sao vàng cùng xuất hiện ở cầu Cát thuộc địa phận La Hà, xã Nghĩa Thương, Tư Nghĩa. 

Ảnh hưởng của Đảng và Việt Minh được lan rộng. Các đồng chí ở Căng an trí Ba Tơ chuẩn bị kế hoạch thoát về các địa phương hoạt động, không để địch bắt. Tháng 2/1944, địch đưa đồng chí Trương Quang Giao, tiếp sau đó các đồng chí Trần Quý Hai, Trần Lương từ nhà đày Buôn Ma Thuột về Ba Tơ. Cuối tháng 12/1944, tại lò gạch bên suối Nước Năng, Tỉnh ủy lâm thời được thành lập. Đồng chí Trương Quang Giao được cử làm Bí thư. Tình hình thế giới và trong nước lúc bấy giờ rất thuận lợi cho phong trào cách mạng của nhân dân ta. Liên Xô và quân Đồng Minh tiếp tục giành thế chủ động trên các mặt trận, ảnh hưởng của Việt Minh ngày càng lan rộng. 

Tại Quảng Ngãi, cơ sở cách mạng đã mở rộng ra nhiều vùng ở các huyện đồng bằng. Ở Ba Tơ cơ sở cách mạng trong đồng bào các dân tộc được xây dựng ở một số nơi. Một số già làng được ta vận động đứng về phía nhân dân như Già Kiêu, Đinh Rua, Đinh Rói... Cơ sở trong binh lính ở đồn binh Ba Tơ cũng được gây dựng. Các đoàn thể quần chúng cứu quốc như Nông dân, Thanh niên, Phụ nữ được phát triển. Nhận rõ được tình hình đó, Tỉnh ủy lâm thời quyết định tổ chức cuộc giải thoát tập thể các đồng chí trong tổ chức khỏi Căng an trí Ba Tơ về các địa phương hoạt động và chủ trương khi có thời cơ thuận lợi sẽ tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền ở Ba Tơ. 

                                                                                                                                      Văn Dũng (theo lịch sử Đảng bộ huyện Ba Tơ) 

 

® Cổng thông tin điện tử Huyện Ba Tơ - Quảng Ngãi
Bản quyền thuộc UBND huyện Ba Tơ
Chịu trách nhiệm xuất bản: Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ
  Số Điện thoại:055-3863273